Psychoprofilaktyka


Opieram się na modelu pschoprofilaktyki opracowanym przez prof. Zbigniewa B. Gasia.

Psychoprofilaktyka to wspomaganie wychowania dziecka, aby poradziło sobie z trudnościami, które mogą zahamować jego prawidłowy rozwój. Psychoprofilaktyka to z jednej strony ograniczenie działania czynników ryzyka a z drugiej strony wzmacnianie czynników chroniących (Gaś, 2006). Czynniki ryzyka i czynniki chroniące wiążą się: z funkcjonowaniem dziecka, z kontaktami z otoczeniem, grupą rówieśnicza, rodziną, lokalną społecznością, szkołą.

Psychoprofilaktyka jąkania obejmuje działania wspierające w radzeniu sobie z trudnościami, które mają odbicie w mowie i jakości funkcjonowania:

  •  wprowadzana jest u dzieci znajdujących się w grupie ryzyka wystąpienia niepłynności w mowie,
  •  u dzieci, u których wystąpiły epizody niepłynności w mowie.

W pracy z dzieckiem i z jego rodziną dąży się do wzmacniania działania czynników chroniących i minimalizowania wpływu czynników ryzyka. Celem psychoprofilaktyki jąkania jest zapewnienie dziecku prawidłowego rozwoju. U dziecka u którego pojawiają się niepłynności w mowie zostaje zaburzony naturalny bieg jego wypowiedzi. Dochodzi do zakłócenia synchronizacji na poziomie artykulacji, fonacji i oddychania. Mimo napotykanych ograniczeń dziecko jest w stanie się sprawnie komunikować. Jąka się ale mówi. Reakcje otoczenia, komunikaty zwrotne pociągają ze sobą świadomość swojego jąkania. Uczucie lęku jakie się kształtuje w kontekście sytuacji mówienia ma destrukcyjny wpływ i przyczynia się do utrwalania jąkania. Dziecko nie tylko jąka się, ale również myśli o tym jak mówi i wreszcie jak zostanie odebrane przez otoczenie.

Czynniki ryzyka nasilają jąkanie u dziecka. Negatywne reakcja otoczenia, rówieśników, osób znaczących wywołują reakcje emocjonalne i związane z zachowaniem się. Spadek wiary w swoje siły, lęk odbiją się na funkcjonowaniu. Czynnikami ryzyka są zachowania dysfunkcjonalne występujące w rodzinie dziecka, konflikty, stres, brak dyscypliny i inne. Pojawiające się w szkole niepowodzenia w nauce, spadek zaangażowania, brak wsparcia ze strony nauczycieli, narastający lęk, a nawet agresja są powiązane z jąkaniem się (por. Gaś. 2006).

Czynniki chroniące prowadzą do spadku nasilenia się jąkania. Działania mające na celu wzmacnianie czynników chroniących związanych z dzieckiem to budowanie pozytywnego obrazu siebie, wzmacnianie samooceny. Ważne są pozytywne relacje z dorosłymi. W rodzinie dziecko chronią silne więzi, poczucie zaufania i wsparcia, jasne standardy zachowań. W szkole na dziecko pozytywnie oddziaływuje wsparcie ze strony nauczycieli, poczucie więzi, angażowanie się w działania prospołeczne. W grupie rówieśniczej dla dziecka ważnym czynnikiem chroniącym będzie poczucia akceptacji, bezpieczeństwa, bycia równym (por. Gaś. 2006).

Gaś. Z. B. (2006). Profilaktyka w szkole. Warszawa: Wydawnictwo szkole i pedagogiczne, 33-35.

Komentarz