Psychologiczna terapia jąkania

Przy terapii psychologicznej opiszę najpierw przesłanki, wskazania do jej zastosowania. Terapię psychologiczną stosuje u osób, u których nasilone są objawy wtórne jąkania.

Do terapii psychologicznej kwalifikuje dzieci, które spełniają przynajmniej dwie, z wymienionych przesłanek:

  • są  świadome swojego jąkania,
  • zaczynają ograniczyć z tego powodu wypowiedzi,
  • zwracają uwagę na to, jak na ich jąkanie reaguje otoczenie,
  • jąkanie wyzwala w dziecku emocje: lęku, strachu, gniewu, złości, frustracji
  • dziecko nie wierzy w siebie
  • jąkanie dziecka nasilają czynniki psychologiczne leżące w systemie rodzinnym

Do terapii psychologicznej kwalifikuje młodzież i osoby dorosłe spełniające jedną  z wymienionych przesłanek:

  • są świadomi swojego jąkania
  • występuje u nich zaniżona samoocena
  • unikają mówienia
  • jąkanie wywołuje negatywne emocje: lęk, strach, gniew, złość, frustracja, smutek i inne.
  • nie potrafią radzić sobie ze stresem
  • wykształcili mechanizmy obronne: ukrywanie jąkania, dobieranie słów, wypieranie jąkania i inne.
  • występują obawy przed tym, jak na ich jąkanie zareaguje otoczenie
  • unikają wystąpień publicznych
  • występują u nich zaburzenia osobowości (opieram się na przyjętej w Polsce klasyfikacji ICD-10)
  • z objawem jakania występują inne objawy wegetatywne np. bóle o podłożu psychosomatycznym

Zdecydowanie jestem przeciwnikiem sytuacji, kiedy u osoby, która kwalifikuje się do terapii psychologicznej, wprowadza się tylko terapię logopedyczną. Jest to działanie, podobne do sytuacji, kiedy kurz zamiata się pod dywan. Techniki logopedyczne pozwalają na uzyskanie szybkiej, ale tylko chwilowej poprawy. Ich zastosowanie u osobami z wtórnymi objawami jąkania, naraża je na ryzyko nawrotu objawów po zakończeniu terapii.

U przeważającej części osób dorosłych w jąkaniu dominują objawy ukryte. Mniej jąkają się w sposób słyszalny. Przez wiele lat udało im się wykształcić mechanizmy, które pozwalają skutecznie maskować objawy jąkania.

W dalszej części opiszę metody, które mam nadzieję, że pozwolą przybliżyć terapię psychologiczną:

  • psychoprofilaktyka – wyróżniam profilaktykę pierwszorzędową, drugorzędową, trzeciorzędową. Opieram się na modelu Zbigniewa B.  Gasia.  Profilaktyka polega na wzmacnianiu działania czynników chroniących i eliminowaniu czynników ryzyka, skierowana jest do osób zagrożonych wystąpieniem lub pogłębieniem się jąkania.
  • pomoc psychologiczna, rozmowa – to najbardziej podstawowa metoda, w których psycholog korzysta z technik aktywnego słuchania. Będzie to – parafrazowanie, klaryfikowanie, podsumowywanie.
  • techniki behawioralno – poznawcze – koncentrują się na kokretnym objawie, np. uczuciu lęku. Zaliczam do nich modelowanie, lub naśladowanie poprzez wzmocnienia pozytywne,  oraz desyntyzację, czyli technikę stopniowego odczulania na bodźce lękotwórcze. Desyntyzacje stosuje w programie Mini – KIDS skierowanym do dzieci od 2 do 6 roku życia, oraz u osób dorosłych w terapii opierającej się na podejściu Charlesa van  Ripera. Desyntyzacja polega na stopniowym odczulaniu na jąkanie  nie tylko osoby z objawem jąkania ale również jej otoczenia! Jąkanie to bodziec wywołujący lęk. Skuteczna desyntyzacja doprowadzi do jego zmniejszenia.
  • metody z dramy – polegają na odgrywaniu sytuacji życiowych, umożliwiają doświadczanie ich, ponowne przepracowanie, zmianę myślenia, konfrontację z emocjami.
  • psychoterapia –  to zaawansowana metoda leczenia. Do udziału w psychoterapii kwalifikuje osoby dorosłe, u których dominują objawy wtórne jąkania.
  • terapia rodzin – określana mianem  psychoterapii systemowej. Kwalifikują się do niej dzieci i młodzież z jąkaniem, u których podłożem przypadłości są złożone problemy leżące w relacjach rodzinnych.

Przed podjęciem terapii przeprowadzam diagnozę w oparciu o testy. Omawiam je na spotkaniu, dobieram metody pracy dostosowane do profilu psychologicznego klienta.

Komentarz