Psychologiczna terapia jąkania

Young women with depression listen her therapist

Przy terapii psychologicznej opiszę najpierw przesłanki, wskazania do jej zastosowania. Terapię psychologiczną stosuje u osób, u których nasilone są objawy wtórne jąkania.

Do terapii psychologicznej kwalifikuje dzieci, które:

  • są  świadome swojego jąkania,
  • zaczynają ograniczyć z tego powodu wypowiedzi,
  • zwracają uwagę na to, jak na ich jąkanie reaguje otoczenie,
  • jąkanie wyzwala w dziecku emocje: lęku, strachu, gniewu, złości, frustracji
  • dziecko nie wierzy w siebie
  • jąkanie dziecka nasilają czynniki psychologiczne leżące w systemie rodzinnym

Do terapii psychologicznej kwalifikuje młodzież i osoby dorosłe u których występuje kilka z wymienionych objawów:

  • są świadomi swojego jąkania
  • występuje u nich zaniżona samoocena
  • unikają mówienia
  • jąkanie wywołuje negatywne emocje: lęk, strach, gniew, złość, frustracja, smutek i inne.
  • nie potrafią radzić sobie ze stresem
  • wykształcili mechanizmy obronne: ukrywanie jąkania, dobieranie słów, wypieranie jąkania i inne.
  • występują obawy przed tym, jak na ich jąkanie zareaguje otoczenie
  • unikają wystąpień publicznych
  • występują u nich zaburzenia osobowości (opieram się na przyjętej w Polsce klasyfikacji ICD-10)
  • z objawem jąkania występują inne objawy wegetatywne np. bóle o podłożu psychosomatycznym

Zdecydowanie jestem przeciwnikiem sytuacji, kiedy u osoby, która kwalifikuje się do terapii psychologicznej, wprowadza się tylko terapię logopedyczną.  Techniki logopedyczne pozwalają na uzyskanie szybkiej, ale tylko chwilowej poprawy. Ich zastosowanie u osobami z wtórnymi objawami jąkania, naraża je na ryzyko nawrotu objawów po zakończeniu terapii.

U przeważającej części osób dorosłych w jąkaniu dominują objawy ukryte. Mniej jąkają się w sposób słyszalny. Przez wiele lat udało im się wykształcić mechanizmy, które pozwalają skutecznie maskować objawy jąkania.

W dalszej części opiszę metody stosowane w terapii jąkania w nurcie psychologicznym:

  • psychoprofilaktyka –  pierwszorzędowa – przed wystąpieniem zaburzenia, oraz drugorzędowa, trzeciorzędową – po wystąpieniu zaburzenia. Opieram się na modelu Zbigniewa B.  Gasia.  Profilaktyka polega na wzmacnianiu działania czynników chroniących i eliminowaniu czynników ryzyka, skierowana jest do osób zagrożonych wystąpieniem lub pogłębieniem się jąkania.
  • pomoc psychologiczna, rozmowa – to najbardziej podstawowa metoda, w których psycholog korzysta z technik aktywnego słuchania.
  • techniki behawioralno – poznawcze – koncentrują się na konkretnym objawie, np. uczuciu lęku. Zaliczam do nich modelowanie, lub naśladowanie poprzez wzmocnienia pozytywne,  oraz desyntyzację, czyli technikę stopniowego odczulania na bodźce lękotwórcze. Desyntyzacje stosuje w programie Mini – KIDS skierowanym do dzieci od 2 do 6 roku życia, oraz u osób dorosłych w terapii opierającej się na podejściu Charlesa van  Ripera. Desyntyzacja polega na stopniowym odczulaniu na jąkanie  nie tylko osoby z objawem jąkania ale również jej otoczenia! Jąkanie to bodziec wywołujący lęk. Skuteczna desyntyzacja doprowadzi do jego zmniejszenia.
  • metody z dramy – polegają na odgrywaniu sytuacji życiowych, umożliwiają doświadczanie ich, ponowne przepracowanie, zmianę myślenia, konfrontację z emocjami.
  • psychoterapia –  to zaawansowana metoda leczenia. Do udziału w psychoterapii kwalifikuje osoby dorosłe, u których dominują objawy wtórne jąkania.
  • terapia rodzin – określana mianem  psychoterapii systemowej. Kwalifikują się do niej dzieci i młodzież z jąkaniem, u których podłożem przypadłości są złożone problemy leżące w relacjach rodzinnych.

Przed podjęciem terapii przeprowadzam diagnozę w oparciu o testy. Omawiam je na spotkaniu, dobieram metody pracy dostosowane do profilu psychologicznego klienta.

Komentarz